Nội dung cuốn sách được kết cấu gồm ba phần, 9 chương, cụ thể như sau: Phần thứ nhất, trình bày cơ sở lý luận, thực tiễn và các yếu tố ảnh hưởng đến xu hướng biến đổi quan hệ dân tộc ở Việt Nam, tham khảo kinh nghiệm giải quyết vấn đề quan hệ dân tộc của một số quốc gia trên thế giới và ở Việt Nam trong lịch sử; Phần thứ hai, trình bày thực trạng biến đổi quan hệ dân tộc ở Việt Nam trên các lĩnh vực của đời sống xã hội trong thời kỳ đổi mới; Phần thứ ba, phân tích các xu hướng biến đổi quan hệ dân tộc và định hướng hoàn thiện chính sách dân tộc ở Việt Nam, đồng thời đề ra các giải pháp về định hướng hoàn thiện chính sách dân tộc nhằm bảo đảm quyền bình đẳng, cơ hội phát triển của các dân tộc và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc.